ကရင္နီ (ကယား) တို႔၏ ေခါင္ရည္

8:05 AM | : တုိင္းရင္း-ရုိးရာဓေလ့, ျမန္မာ, ေဆာင္းပါး | :KayanTimes

ပါးရည္၊ နားရည္တြန္႔လိမ္ၿပီး မ်က္လုံးေမွးေမွးေလးႏွင့္ အသက္ေလး ဆယ္ႏွစ္ အေဒၚအရြယ္ရွိေသာ ကယားအမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးျဖစ္ သူ ေဒၚေစာမယ္သည္ မီးဖိုေခ်ာင္အတြင္းတြင္ အလုပ္မ်ားေနသည္။

အေဒၚသည္ မနက္မိုးလင္းအခ်ိန္မွစၿပီး သူမ၏ အလုပ္ကို လုပ္ေန သည္မွာ အခ်ိန္က တမနက္ခင္း ကုန္သြားေလၿပီ။ နဖူးေပၚတြင္ လည္း ေခြ်းမ်ားရဲႊလို႔၊ သူ႔မွာ နားခ်ိန္မရွိလိုက္ပါ။ သူမသည္ ထမင္း ခ်က္ သည့္ အိုးႀကီးထဲမွ အနီေရာင္၀င္းလ်က္ ေစးကပ္လ်က္ရွိေသာ ခ်က္ထားၿပီးသား ေျပာင္းေကာက္ (ႏွံစားေျပာင္း) ကို ႏွီးျဖင့္ ရက္လုပ္ သည့္ဖ်ာေပၚသို႔ ခြက္ျဖင့္တစ္ခြက္ခ်င္းစီ စိတ္ရွည္လက္ရွည္ ေကာ္ထည့္ေနသည္။

နီးဖ်ာေပၚသို႔ ခ်က္ထားေသာ ေျပာင္းေကာက္မ်ား အစီအရီ ျဖန္႔က်က္ထားၿပီးေနာက္မွာ ဆန္မႈန္႔မ်ားျဖင့္ ျပဳလုပ္ ထားေသာ တေဆးမႈန္႔ကို အေပၚမွ ျဖဴးလိုက္ပါသည္။ က်ေနာ္ သူမအနားသြားၿပီး သူမရဲ႕အလုပ္ကို စပ္စုေမးျမန္း ၾကည့္ရာတြင္ အေဒၚကေနၿပီး “ေခါင္ရည္ခ်က္ေနတာေလး˝ ဟု မအားလပ္သည့္ၾကားမွ က်ေနာ့္ကို တခ်က္ၿပံဳးျပ ၿပီး ေျပာလိုက္သည္။ အေဒၚသည္ လာမည့္ပတ္တြင္ ဒီးေမာ့ဆိုေစ်းသုိ႔ ေခါင္ရည္သြားေရာင္းရန္ု ခ်က္ေနျခင္းျဖစ္ ပါသည္။

တဆက္တည္းမွာပင္ သူမသည္ တေဆးျဖင့္ ျဖဴးထားၿပီး အေအးခံထားေသာ ေျပာင္းေကာက္မ်ားကို အင္ရြက္ခင္း ထားေသာ ေတာင္းမ်ားထဲသို႔ ထည့္ကာ ေပါင္းထားလိုက္ပါသည္။

အဲဒီေနာက္အေဒၚသည္ “ေတာင္းထဲေပါင္းထားၿပီးရင္ အရည္က်လာတယ္၊ အဲဒါကို စဥ့္အိုးနဲ႔ ခံထားရတယ္၊ ၿပီးရင္ တစ္ညေပါင္းထားၿပီး ေနာက္တစ္ရက္က်ရင္ စဥ့္အိုးႀကီးထဲကို ထည့္လို႔ရၿပီ၊ ၿပီးရင္ တစ္ပတ္ဆယ္ရက္ေလာက္ ထားၿပီးရင္ အဲဒါကို အရည္ေဖာက္ခ်၊ အဲဒါကို ေခါင္က်ရည္လို႔ ေခၚတယ္၊ ၿပီးေတာ့ေရေႏြးက်ိဳၿပီး စဥ့္အိုးထဲေလာင္း ထည့္ၿပီးရင္ မီးနဲ႔တစ္ည ကင္ရတယ္။ ေနာက္ရက္ေရထပ္ထိုးၿပီး ေဖာက္ခ်၊ ဒါဆိုရင္ေခါင္ရည္ရၿပီေပါ့၊˝ ဟုဆိုၿပီး က်ေနာ့္ကို ရွင္းျပသည္။ ေခါင္ရည္သည္ အရက္မဟုတ္ေပ။ အနီေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ အေရာင္ရွ္ိၿပီး ေသာက္လိုက္ရင္ ပူရွိန္း ရွိန္း အရသာႏွင့္ ရင္ထဲကုိ ေႏြးသြားေစသည္။

ေခါင္ရည္သည္ ကရင္နီမ်ိဳးႏြယ္စု၀င္မ်ား၏ တိုင္းရင္းသားပြဲေတာ္မ်ားတြင္ ေခါင္ရည္ေသာက္ျခင္းျဖင့္ အခ်င္းခ်င္း မိတ္ေဆြဖြဲ႔ၿပီး ေသြးစည္းညီညြတ္မႈ ပိုမိုခိုင္ၿမဲေစသည့္ မရွိမျဖစ္အရာျဖစ္သည္။

ကရင္နီလူမ်ိဳးမ်ား၏ အဓိက အစားအေသာက္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ေဆးဖက္၀င္သည့္ ၀ိုင္တစ္မ်ိဳးအျဖစ္ သတ္မွတ္ၾက သည္။ ေရွးဖိုးဖြား လက္ထက္ကတည္းကပင္ တန္ဖိုးထားၾကသည့္ ရိုးရာေခါင္ရည္ျဖစ္သည္။ ယခုေခတ္တြင္ အသက္ေမြး၀မ္းေၾကာင္း စီးပြားျဖစ္ေရာင္းခ်လာၾကၿပီး ေလာင္းကစား၀ိုင္းႏွင့္ ပြဲလမ္းသဘင္မ်ားတြင္ လူငယ္မ်ား အၾကား အလြန္အကြ်ံ ေသာက္စားကာ ယစ္မူးဖြယ္ရာတစ္ခုအျဖစ္ အယူအဆမွားမ်ား ရွိလာၾကသည္။

“ခြီးေစာဖ်ာ လက္ထက္ကတည္းက ေခါင္ရည္ကို ေသာက္ၾကတယ္။ ယြန္းလူမ်ိဳးေတြနဲ႔ စစ္တိုက္တဲ့ အခ်ိန္ ကတည္းက ေခါင္ကို အားျဖစ္ေစတဲ့ အရာတစ္ခု ေသာက္ခဲ့ၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔ မ်ိဳးႏြယ္စုအားလုံးဟာ ေခါင္ရည္နဲ႔ ရင္းရင္းႏွီးႏွီးရွိခဲ့တယ္။ ေခတ္အဆက္ဆက္က ေသာက္သုံးတဲ့ အရာျဖစ္တယ္။ ရူးရူးမူးမူးေသာက္တာေတြ မရွိခဲ့ဘူး” ဟု ခူးရယ္က ေျပာသည္။

“အဖြားဆိုရင္ ငယ္ငယ္ေလးကတည္းက အသက္ခုႏွစ္ဆယ္ရွိၿပီး ေခါင္ရည္ကို ေန႔တိုင္းပုံမွန္ ေသာက္တယ္။ အလြန္ အကြ်ံ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒီလိုဆိုရင္ ေသြးေလပုံမွန္ျဖစ္ၿပီး အားေကာင္းေစတယ္။ ပြဲခင္းေတြမွာက တခ်ိဳ႕လူေတြက အေပ်ာ္အပါးသက္သက္ ေခါင္ေသာက္လိုက္၊ အရက္ေသာက္လိုက္နဲ႔ ေခါင္နဲ႔အရက္ေရာၿပီး စည္းမဲ့ကမ္းမဲ့ေသာက္ ရင္ေတာ့ မူးမွာပဲ။ မေကာင္းဘူးေပါ့” ဟု ဆက္ေျပာသည္။

ေခါင္သည္ ေဘးဥပဒ္ဆိုးက်ိဳးကို မျဖစ္ေစပါ။ က်န္းမာေရး ၀န္ထမ္းတစ္ဦးက “ေခါင္ခ်က္တဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ ေခါင္နဲ႔အ စပ္မမွန္ရင္ ဝမ္းေလွ်ာတတ္တယ္၊ အလြန္အကြ်ံေသာက္ရင္ေတာ့ ဝမ္းေဖာတာေတြျဖစ္ တတ္တယ္၊ တန္ေဆး၊ လြန္ေဘးေပါ့ေနာ္” ဟုဆိုသည္။

ေတာင္သူဦးႀကီး၊ အေဒၚမ်ား ေတာင္ယာ၊ လယ္စပါး လုပ္ငန္းခြင္မ်ားႏွင့္ တစ္ေနကုန္ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ၿပီး ထမင္း ဆာေလာင္ေသာ အခ်ိန္တြင္ ေခါင္ရည္ေသာက္ျခင္းျဖင့္ အေမာေျပေစၿပီး ခြန္အားသစ္ ျဖစ္ေပၚလာေစပါသည္။

ကရင္နီလူမ်ိဳးမ်ား ယြန္းလူမ်ိဳးတို႔၏ ဖိႏွိပ္မႈ ေအာက္မွ လြတ္ေျမာက္လာေသာ အထိမ္းအမွတ္ပြဲေတာ္ကို က်င္းပရာ တြင္လည္း အသုံးျပဳသည္။ ၎ကုိ ဒီးကူအရြက္ျဖင့္ သုံးေထာင့္ခြ်န္ထုပ္ ထားေသာ ေကာက္ညင္း ထုပ္မ်ားႏွင့္ အထိမ္းအမွတ္ပြဲေတာ္ကို ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ဆင္ႏႊဲေလ့ရွိၾကသည္။ ေက်းရြာမွ ကယားအမ်ိဳးသမီး ပ်ိဳေမေလးမ်ား က ေရာက္လာၾကေသာ ဧည့္သည္ေတာ္မ်ားကို ၀ါးႏွီးျဖင့္ ယက္လုပ္ထား၍ သစ္ေစးျဖင့္ သုတ္ထားသည့္ ခြက္ႏွင့္ေခါင္ရည္ကို တိုက္ပါသည္။

ဧၿပီလတစ္လအတြင္း တစ္ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ ေက်းရြာအလိုက္ က်င္းပေလ့ရွိသည့္ လွဴဒါန္းျခင္းကို အသိအမွတ္ျပဳသည္ဟု အဓိပၸါယ္ေဖာ္ေဆာင္ေသာ ̏တ်ားအီလူးပြဲေတာ္” ေခၚ တံခြန္တိုင္ စိုက္ထူသည့္ ပြဲတြင္လည္း ထမင္း၊ ဟင္းလ်ာ မ်ားႏွင့္ ေခါင္ရည္ကို ေကြ်းေမြးျခင္းျဖင့္ ကုသိုလ္ျပဳၾကသည္။ ႏွစ္သစ္ကူး အတာသႀကၤန္ပြဲေတာ္ဟုလည္း ဆိုၾကၿပီး တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ေရပက္ျဖန္းျခင္းျဖင့္ ႏွစ္ေဟာင္းမွ အညစ္အေၾကးမ်ားကို ေဆးေၾကာသည္။ ထိုအခ်ိန္ တြင္ ေခါင္ ရည္မ်ား ေသာက္ၿပီး တိုင္းရင္းသား မ်ိဳးႏြယ္စုေပါင္းစုံက စည္းလုံးညီညြတ္စြာႏွင့္ ရိုးရာအကမ်ားကို ကခုန္ေပ်ာ္ျမဴးၾက သည္။

ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ သီခ်င္းမ်ား ေရးစပ္သီဆိုေသာ ကိုကီးရယ္က ̏ အားလုံးေတြ႔ဆုံတဲ့အခါ လည္း ေခါင္ရည္ေသာက္ ရင္းနဲ႔ ေပ်ာ္ရႊင္တဲ့ အထိမ္းအမွတ္ျဖစ္္ေစၿပီး မိတ္ထိေဆြထိ ျဖစ္ေစတယ္˝ ဟုေျပာသည္။ တဆက္တည္းမွာပင္ “ရွမ္း မွာက လက္ဖက္၊ ဗမာဆိုရင္ လက္ဘက္ရည္ၾကမ္းနဲ႔ လက္ဖက္သုပ္၊ အဂၤလိပ္ လူမ်ိဳးေတြမွာဆို ၀ိုင္လိုမ်ိဳးေပါ့။ သူ႔ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ သူရွိသလိုမ်ိဳးပါ။ ကယားမွာကေတာ့ ေခါင္ရည္ေပ့ါ˝ ဟု ဆက္ေျပာပါသည္။

ထို႔ျပင္ မိမိတို႔ရပ္ရြာ သဘာ၀ေဘးအႏၱာရာယ္ မက်ေရာက္ေစရန္ ေတာ၊ ေတာင္၊ ေရ၊ ေျမမ်ားကို ကာကြယ္ေစာင့္ေ ရွာက္ေပးသည္ဟု ဆိုၾကေသာ ေတာေစာင့္နတ္၊ ေတာင္ေစာင့္နတ္ႏွင့္ ေရေစာင့္နတ္ ပူေဇာ္ပြဲမ်ားတြင္ ၀က္သား၊ ၾကက္သား၊ ထမင္းမ်ားကို ေခါင္ရည္ႏွင့္တြဲ၍ ပူေဇာ္ပသရသည္။ “ေရွးဖိုးဖြား ပေ၀သဏီကတည္းက လူေတြ ေအး ခ်မ္းစြာ ေနထိုင္နုိင္ဖို႔ အဲဒီလိုနတ္ပူေဇာ္ ပသလွဴဒါန္းတဲ့အခါ ေခါင္ရည္ကေတာ့ မပါမျဖစ္ပါပဲ၊ ဒါဟာ ရိုးရာအစဥ္ အလာ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု အသက္ ေျခာက္ဆယ္ေက်ာ္ၿပီျဖစ္ေသာ ဦးဗ်ားရယ္က ေျပာသည္။

ယခုအခ်ိန္တြင္ ရိုးရာပြဲလမ္းသဘင္၊ နတ္ပူေဇာ္ျခင္းမ်ားအျပင္ ၿမိဳ႕တိုင္း၊ ေက်းရြာတိုင္းမ်ားတြင္ အသုံးျပဳၾကသလို ကရင္နီအမ်ိဳးသမီးမ်ား မိမိတို႔၏ စီးပြားေရးတြင္ အဓိက ပါ၀င္လာပါသည္။ ေခါင္ရည္သည္ သုံးေလးရက္ေက်ာ္၍ အထားမခံပါ။ ေခါင္က်ရည္မွာ ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ အထားခံနုိင္ၿပီး ေခါင္ရည္ထက္ ေစ်းပိုႀကီးၿပီး ပိုအရသာရွိ သည္။
ေခါင္က်ရည္သည္ တစ္လီတာတြင္ တစ္ေထာင္က်ပ္ေရာင္းၿပီး၊ ေခါင္ရည္က ငါးရာက်ပ္ျဖစ္သည္။

ထိုသုိ႔ေနရာတိုင္းတြင္ ပါ၀င္ေနေသာ ေခါင္ရည္မ်ားကို ေျပာင္းေကာက္ မရနုိင္ေသာ ေနရာမ်ိဳးမ်ား တြင္ ေျပာင္းအစား ဆန္ျဖင့္ ခ်က္လုပ္ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ေျပာင္းေကာက္ျဖင့္ ခ်က္ေသာ ေခါင္ရည္သည္ အခ်ိဳဆုံးႏွင့္ အရသာအရွိ ဆုံး
ျဖစ္သည္။ တခ်ိဳ႕ေခါင္ပူ လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ ေသာက္ခ်င္ေသာ သူမ်ားမွာ အဆင္သင့္ ေပါင္းထားေသာ
ေျပာင္းႏွင့္ေ ရေႏြးကို စဥ့္အိုးငယ္ေလးထဲ ထည့္ၿပီး ၀ါးတံျဖင့္ စုပ္ေသာက္ၾကသည္။ ကရင္နီ (ကယား) လူမ်ိဳးမွန္လွ်င္ မည္သူမဆို ေခါင္ရည္ေသာက္တတ္ၾကသည္။

စီးပြားေရးေစ်းကြက္ဆီသို႔ ေရာက္ရွိလာေသာ ကယားေခါင္ရည္သည္ ေရွးမိဘ၊ ဘိုးေဘးဘီဘင္ လက္ထဲကတည္းက ရွိခဲ့ေသာ ရိုးရာဓေလ့ အစားအေသာက္တစ္ခုအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳမွီ၀ဲျခင္းျဖင့္ မိမိတို႔၏ ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ အစား အေသာက္ကို တန္းဖိုးထားရာ ျမွင့္တင္ရာေရာက္ၿပီး မြန္ျမတ္လွေသာ အရာတစ္ခုပင္ ျဖစ္ပါသည္။

မတ္လ (၁၅)၊ ၂၀၁၁။ ကယားထဲ